Bigbag Ölçüleri ve Taşıma Kapasiteleri Rehberi

Bigbag ölçüsü nedir, üç sayı neyi anlatır?

Bigbag ölçüsü, genişlik, derinlik ve yükseklik sırasıyla yazılan üç sayıdır. 90x90x120 yazımı, tabanı 90 santimetre kare ve gövde boyu 120 santimetre olan bir torbayı tarif eder.

Üç sayı boş torbanın dikişten dikişe ölçüsünü verir, dolu haldeki dış ölçüyü değil. Kulp boyu, dolum ağzı ve boşaltma ağzı bu ölçüye dahil değildir; teklifte ayrı satır olarak yazılır. Tehlikeli olmayan dökme maddeler için temel çerçeveyi ISO 21898 (esnek dökme yük torbaları standardı) çizer. Tehlikeli madde taşımasında UN/ADR düzenlemesi devreye girer ve ölçü serbestliği daralır.

Sektörde tipik kapasite bandı 500-2000 kilogramdır. Aynı bant içinde onlarca farklı ölçü kombinasyonu bulunur, çünkü kapasiteyi belirleyen sayı ağırlık değil hacimdir.

Hangi yük tipi hangi ölçüyü arar?

Yükün akışkanlığı ve tane boyutu, ölçü kararının ilk girdisidir. Toz halindeki mineral bir metreküpte 1.400 kilogram taşırken, aynı hacim kuru gıda granülünde 500 kilogramda kalır.

Ağır ve yoğun yüklerde alçak ve geniş tabanlı gövde tercih edilir, çünkü bu tip torba istifte devrilmez ve dikiş hattına binen yükü tabana yayar. Hafif ve hacimli yüklerde tersi geçerlidir: taban sabit kalır, gövde boyu uzar. Yem, plastik granül ve tekstil hammaddesinde 150 santimetre üstü gövde boyu sık kullanılır.

Kaldırma biçimi de ölçüyle birlikte seçilir. Forklift ve vinçle çalışan tesislerde dört kulplu bigbag modelleri dengeli askı sağlar ve gövdenin dolu halde şişmesini sınırlar. Tek noktadan kaldırma yapan dolum hatlarında tek ve çift kulplu bigbag tipleri kullanılır. Bu tipte gövde yukarı doğru daha çok uzar ve boş ölçü buna göre hesaplanır.

Taban ölçüleri neden 90 santimetre çevresinde toplandı?

Yaygın taban ölçüleri 90x90, 95x95 ve 100x100 santimetredir. Bu üçlü tesadüf değil, palet ölçüsünün sonucudur.

Avrupa'da standart palet 80x120 santimetre, endüstriyel palet 100x120 santimetredir. Tabanı 90 santimetre olan bir torba 100x120 palete taşmadan oturur ve dolu halde şiştiğinde bile palet kenarını yalnızca birkaç santimetre aşar. 110 santimetre tabanlı bir torba aynı palette kenardan sarkar, forklift çatalı gövdeyi sıyırır ve dikiş hattı zamanla yırtılır.

Konteyner iç genişliği de aynı bandı destekler. Standart deniz konteynerinin iç genişliği yaklaşık 235 santimetredir. 90-100 santimetre tabanlı torbalar bu genişliğe yan yana iki sıra sığar; daha geniş taban tek sıraya düşer ve konteyner başına taşınan ton miktarı azalır.

Yığın yoğunluğundan gereken hacim nasıl bulunur?

Yığın yoğunluğu, bir malzemenin serbest döküldüğünde metreküp başına kaç kilogram geldiğini gösteren değerdir. Ölçü hesabının çıkış noktası bu sayıdır, ürünün özgül ağırlığı değil.

Hesap üç adımda yürür:

1. Hedef dolum ağırlığını yığın yoğunluğuna bölün. 1.000 kilogram yükü 700 kg/m³ yoğunluktaki bir üründe taşımak için 1,43 metreküp hacim gerekir.
2. Çıkan hacme dolum payı ekleyin. Dolum ağzından giren ürün tam sıkışmaz ve yüzde 10 pay yaygın kabuldür; 1,43 metreküp böylece 1,57 metreküpe çıkar.
3. Taban ölçüsünü sabitleyip yüksekliği çözün. 95x95 santimetre tabanda 1,57 metreküp için gereken gövde boyu yaklaşık 174 santimetredir.

Aynı hesap ters yönde de çalışır. Elinizde sabit bir ölçü varsa, hacmi yoğunlukla çarparak o torbanın gerçekte kaç kilogram alacağını bulursunuz. Kataloglarda "1 tonluk torba" diye geçen ürünün 400 kg/m³ yoğunluktaki bir yemde 600 kilogramda dolması bu yüzdendir.

Örnek ölçü, hacim ve dolum ağırlığı karşılıkları

Aşağıdaki tablo altı yaygın ölçünün hacmini ve üç farklı yığın yoğunluğundaki dolum ağırlığını verir. Değerler dolum payı düşülmeden, brüt gövde hacmi üzerinden hesaplanmıştır.

Tablodaki tek bir satır iki farklı ürün için iki farklı kapasite üretir. 95x95x150 ölçüsü hafif bir üründe 677 kilogram taşırken, ağır bir mineralde 1.218 kilograma çıkar. Sipariş yazısında ölçü ile hedef ağırlık birlikte belirtilmezse üretim doğru kumaş gramajını seçemez.

Güvenli çalışma yükü ve güvenlik katsayısı ne der?

SWL (Safe Working Load, güvenli çalışma yükü), torbanın günlük kullanımda taşıyabileceği en yüksek ağırlıktır. Etikette yazan kilogram değeri budur, kopma yükü değil.

SF (Safety Factor, güvenlik katsayısı) ise test yükünün SWL değerine oranıdır. Sektörde tek kullanımlık torbalarda 5:1, çok kullanımlık torbalarda 6:1 oranı yaygın kabuldür. 1.000 kilogram SWL değerli tek kullanımlık bir torba, 5.000 kilogram test yüküne dayanacak şekilde üretilir.

Katsayı ölçüyü doğrudan etkiler. Aynı 1.000 kilogram için 6:1 katsayı istendiğinde kumaş gramajı ve kulp kesiti artar, dikiş payları genişler. Yükseklik aynı kalsa bile üretim maliyeti ve dolu haldeki gövde davranışı değişir.

Dolu haldeki şekil ölçüyü nasıl büyütür?

Boş ölçü ile dolu ölçü aynı sayı değildir. Dolan torba yanlara doğru şişer ve taban ölçüsü büyürken gövde boyu kısalır.

U panel yapıda gövde üç parçadan kesilir ve dolu halde kare formunu büyük ölçüde korur; taban büyümesi genelde yüzde 5-8 bandında kalır. Dairesel yapıda gövde tek parça dokunur, dolu haldeki kesit yuvarlaklaşır ve taban ölçüsü yüzde 10'a varan oranda büyür. Aynı 90x90 taban, dairesel yapıda dolu halde 98-100 santimetreye ulaşabilir.

Yükseklik de aynı oranda düşer. 120 santimetre gövde boyu, dolu halde 105-112 santimetre arasında ölçülür. Depo raf aralığını bu düşmüş değere göre değil, boş ölçüye göre planlamak yaygın bir hesap hatasıdır.

Tesis ve lojistik kısıtları ölçüyü nasıl daraltır?

Ölçü kararı çoğu zaman ürünle değil tesisle sınırlanır. Üç kısıt hesabı doğrudan keser.

Palet ve konteyner istifi

Dolu torbanın taban ölçüsü palet ölçüsünü aşmamalıdır. İki katlı istif yapılacaksa toplam yükseklik konteyner iç yüksekliğinin altında kalmalıdır. Standart konteynerde bu değer yaklaşık 239 santimetredir; iki katlı istifte tek torbanın dolu yüksekliği palet kalınlığıyla birlikte 115 santimetreyi geçmemelidir.

Dolum hattı yüksekliği

Dolum kafasının zeminden yüksekliği, torbanın asılı haldeki maksimum boyunu belirler. Kulplar askıya takıldığında gövde boyu ile kulp boyu toplanır. 150 santimetre gövde ve 30 santimetre kulp, hattan en az 180 santimetre serbest yükseklik ister.

Boşaltma ağzı boyu

Boşaltma ağzı gövdenin altına eklenen ayrı bir borudur ve tipik boyu 35-50 santimetredir. Boşaltma hunisinin derinliği bu boyu belirler. Kısa ağız ürünün huniye tam akmamasına, uzun ağız ise ağzın zemine sürtmesine yol açar.

Özel ölçü ne zaman gerekir?

Standart ölçüler yüklerin büyük bölümünü karşılar. Özel ölçü dört durumda gerçekten gerekir: sabit hacimli bir dozaj sisteminde çalışırken, raf aralığı standart dışıysa, yükün yoğunluğu 1.200 kg/m³ üstündeyse veya dolum ağzı bir makineye birebir bağlanıyorsa.

Özel ölçü siparişinde kalıp, kesim planı ve dikiş programı yeniden kurulur. Bu nedenle özel ölçüde minimum sipariş adedi standart üründen yüksektir ve teslim süresi uzar. Kesim planının kumaş enine oturması, bigbag üretim süreci içindeki fire oranını da belirler: uyumsuz bir ölçü aynı kumaştan daha az torba çıkarır.

Gıda ve ilaç yüklerinde ölçü kararına hijyen katmanı eklenir. Temiz oda üretimi ve liner kullanımı gövde iç hacmini birkaç santimetre daraltır, bu yüzden hesap liner takılı hacim üzerinden yapılır.

Ölçü seçiminde sık yapılan hatalar

Sahada tekrar eden hatalar sınırlı sayıdadır ve hepsi hesaplanabilir:

• Kapasiteyi kilogramla sipariş edip yığın yoğunluğunu yazmamak. Üretim hangi hacmi kuracağını bilemez ve ölçü tahminle seçilir.
• Boş ölçüyü palet ve raf planına doğrudan yazmak. Dolu ölçü tabanda yüzde 10'a kadar büyür ve plan sahada tutmaz.
• Kulp boyunu gövde boyuna dahil saymak. Askı yüksekliği hatalı çıkar ve dolum hattı torbayı asılı halde alamaz.
• SWL değerini kopma yüküyle karıştırmak. Güvenlik katsayısı düşülmeden yapılan seçim, etiketteki değerin çok üstünde bir beklenti yaratır.
• Aynı ölçüyü farklı yoğunluktaki iki ürün için ortak kullanmak. Hafif üründe hacim boş kalır, ağır üründe dikiş sınırda çalışır.
• Boşaltma ağzı boyunu huni derinliğiyle eşleştirmemek. Ürün akışı yavaşlar ve boşaltma süresi beklenenin üstüne çıkar.

Ölçü ve kapasite kararı kontrol listesi

Doğru ölçü dört veri kesiştiğinde ortaya çıkar: yığın yoğunluğu, hedef dolum ağırlığı, kaldırma biçimi ve tesis yükseklik sınırı. Bu dördü yazılı değilse seçilen ölçü tahmindir.

Karar öncesi doğrulanacak maddeler:

1. Ürünün yığın yoğunluğu kg/m³ olarak ölçüldü mü?
2. Gereken hacim, dolum payı eklenerek hesaplandı mı?
3. Dolu haldeki taban ölçüsü palete ve konteyner genişliğine oturuyor mu?
4. Gövde ve kulp boyu toplamı dolum hattı yüksekliğinin altında mı?
5. SWL değeri ve güvenlik katsayısı sipariş yazısında geçiyor mu?

Beş maddenin tamamı işaretlendiğinde standart ölçülerden biri genellikle yeterli olur ve özel kalıp gerekmez. Cesur 1985'ten bu yana bigbag üretir; ölçü tablosu da bu beş girdinin karşılığı olarak kurulur.

Bu içerik teknik bilgilendirme amaçlıdır. Ölçü ve kapasite değerleri ürününüzün gerçek yığın yoğunluğuna göre değişir; sipariş öncesi hesabı kendi malzeme verinizle doğrulayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Standart bigbag ölçü bantları nelerdir?

Yaygın taban ölçüleri 90x90, 95x95 ve 100x100 santimetredir. Gövde boyu genelde 100-180 santimetre arasında değişir ve kapasite bandı 500-2000 kilogramdır. Bu bantlar palet ile konteyner ölçülerine göre oturmuştur. Bandın dışına çıkan her ölçü özel üretim sayılır, kalıp ve kesim planı yeniden kurulur.

1 tonluk torba her üründe 1 ton taşır mı?

Hayır. Etiketteki 1.000 kilogram değeri güvenli çalışma yükünü gösterir, hacim garantisini değil. 400 kg/m³ yoğunluktaki bir üründe 1 metreküplük torba yalnızca 400 kilogram alır. Ağırlık kapasitesine ulaşmak için hacmin yoğunlukla uyumlu seçilmesi gerekir; aksi halde torba dolar ama hedef tonaj tutmaz.

Ölçü yazarken hangi sıra kullanılır?

Sıra genişlik, derinlik, yükseklik biçimindedir. 95x95x150 yazımında ilk iki sayı tabanı, üçüncü sayı gövde boyunu verir. Dolum ağzı ve boşaltma ağzı boyu bu üç sayıya dahil değildir; teklifte ayrı satırda belirtilir. Kulp boyu da gövde boyundan bağımsız yazılır.

Dolu torbanın ölçüsü boş ölçüden ne kadar farklı olur?

U panel yapıda taban yüzde 5-8, dairesel yapıda yüzde 10'a varan oranda büyür. Gövde boyu aynı oranda kısalır: 120 santimetre boy dolu halde 105-112 santimetre ölçülür. Raf, palet ve istif planı bu dolu değerlere göre yapılır. Boş ölçüyle kurulan plan sahada birkaç santimetre taşma üretir.

Yığın yoğunluğunu bilmiyorsam ne yapmalıyım?

Bilinen hacimde bir kap doldurup tartmak pratik bir ölçümdür. 10 litrelik kapta 7 kilogram gelen ürün 700 kg/m³ yoğunluktadır. Bu değer nem oranına ve tane boyutuna göre değişir, bu yüzden ölçüm üretim koşullarındaki ürünle yapılır. Sonuç sipariş yazısına kg/m³ olarak yazılır.